Onder een stralende lentezon kwam op 17 april een groep van 150 bewonersinitiativen, ambtenaren en groene professionals samen in de Metaal Kathedraal in Utrecht. De sfeer zat er vanaf het begin goed in: open, nieuwsgierig en met veel ruimte voor ontmoeting en uitwisseling.
Eén centrale vraag
Het festival stond in het teken van één centrale vraag: hoe maken we buurten groener op een manier die echt werkt en die ook blijft werken? Daarbij ging het niet alleen over groen, maar juist ook over mensen, samenwerking en eigenaarschap.
Wat opviel, was hoeveel er al gebeurt. Tegelijkertijd werd duidelijk dat er nog veel te winnen is, vooral in het bereiken van nieuwe groepen en het verbinden van initiatieven. Juist daarin zat de kracht van de dag: verschillende perspectieven kwamen samen en brachten nieuwe inzichten.
Feestelijke afsluiting van negen jaar
Deze dag markeerde ook een bijzonder moment: de feestelijke afsluiting van negen jaar Groen aan de Buurt. In die jaren is, samen met bewoners, provincie en gemeenten, de buurtaanpak ontwikkeld die laat zien wat werkt in de praktijk, en wat niet. De belangrijkste lessen daaruit zijn gebundeld in een toolkit, die tijdens het festival werd gelanceerd, als uitnodiging om die kennis verder te verspreiden en toe te passen in nieuwe buurten.
Wat bleef hangen
Door de gesprekken en sessies heen kwamen een paar duidelijke lijnen naar voren.
Allereerst: begin bij mensen, niet bij maatregelen. Begrijpen wat bewoners drijft, wat ze nodig hebben en waar ze tegenaan lopen, blijkt telkens weer de sleutel tot duurzame vergroening.
Daarnaast: klein beginnen en zichtbaar maken werkt. Initiatieven groeien doordat mensen elkaar vinden en eerste successen energie geven.
En misschien wel het belangrijkste: vergroening is óók een sociale activiteit. Het gaat over ontmoeting, plezier en samen iets opbouwen.
Zoals mooi werd gezegd tijdens een panelsessie:
“Als we minder probleemgericht en meer pleziergericht werken, bereik je ook meer mensen. Mensen zijn net plantjes, die moet je tijd geven om te groeien.”
— Titus Schlatmann
De meest belangrijke boodschappen en inzichten per sessie
Keynote – Vincent Luyendijk
- Combineer opgaven slim
- Groen en blauw worden leidend
- Vertrouwen in bewoners loont
Gesprekstechnieken voor het omgaan met weerstand (Stichting Klimaatgesprekken)
- Wees oprecht nieuwsgierig naar de ander
- Luister en vraag door om echt te begrijpen
- Beweeg mee met weerstand en geef ruimte
De Utrechtse Singel: van snelweg naar stadsnatuur (Natuur & Milieu)
- Bouw samenwerking op basis van gelijkwaardigheid en vertrouwen
- Werk open en inclusief, zodat vergroening ook sociale waarde oplevert
- Zorg voor heldere doelen en verwachtingen om samenwerking te versterken
Huurders op Groen (SME)
- Begin bij bewoners en hun context
- Werk met lokaal gedeeld eigenaarschap
- Ontwikkel interventies die blijven doorwerken
Mensen inspireren mensen (Martine Sluijs)
- Maatwerk: sluit aan op drijfveren en plek
- Laagdrempelig: persoonlijk contact werkt
- Sociaal: samen doen staat centraal
Parkmakers: Samen een groot park (Marit Overbeek, Martine Sluijs & Martijn van Gessel)
- Denk en werk ‘out of the box’ om anders naar stadsnatuur te kijken en nieuwe mogelijkheden te zien
- Ga samen op pad en experimenteer intuïtief, juist dat levert nieuwe ideeën op
- Plezier, humor en speelsheid zijn de motor om mensen in beweging te krijgen
Naar Nederlands eerste eetbare woonwijk (Stichting Eetbare woonwijk Rijnvliet)
- Eetbaar groen verbindt
- Vertrouwen groeit stap voor stap
- Ontmoetingsplekken zijn essentieel
Zelfbeheer in de praktijk (Guerrilla Gardeners)
- Relaties zijn belangrijker dan systemen
- Begin klein en maak het zichtbaar
- Ruimte én kaders zijn beide nodig
Panelsessie: Nieuwe bondgenoten voor meer groen (Jasperina Venema, Titus Schlatmann, Martijn van Gessel)
- Begin niet bij groen, maar bij wat mensen raakt (zoals gezondheid, ontmoeting of zingeving)
- Werk vanuit relaties, vertrouwen en aanwezigheid in de wijk
- Betrek nieuwe partners en perspectieven om andere groepen te bereiken
Wildplukwandeling (Esther de Groot)
- Leer planten herkennen en respectvol oogsten
- Ontdek de waarde voor gezondheid
- Laat je inspireren in gebruik
Plandelsafari & Plandelbingo (Anton ‘Plandelman’ Damen)
- Schoon = groen (en andersom)
- Doen is belangrijker dan denken
- Verandering begint dichtbij
Toolkits voor ambtenaren en bewoners
De afgelopen jaren hebben we met Groen aan de Buurt samen met bewoners, gemeenten en partners gewerkt aan het vergroenen van wijken in de provincie Utrecht. Die ervaringen, lessen en praktische inzichten hebben we gebundeld in twee toegankelijke toolkits.
Of je nu als bewoner een eerste idee hebt voor een geveltuin, of als ambtenaar bewonersinitiatieven wilt ondersteunen: deze toolkits helpen je op weg.
Over Groen aan de Buurt Festival
Het Groen aan de Buurt Festival werd georganiseerd door Natuur en Milieufederatie Utrecht, IVN Natuureducatie en Landschap Erfgoed Utrecht, met steun van de provincie Utrecht. Veel dank aan alle sprekers, sessieleiders, vrijwilligers en deelnemers die deze dag mogelijk hebben gemaakt.
